BAJINA BAŠTA: Izložba AD ACTA

0 294

U okviru obeležavanja Dana opštine Bajine Bašte, u galeriji Ustanove „Kultura“, u utorak, 25. jula 2017. godine, u 19 časova biće otvorena izložba po nazivom AD ACTA, autora Željka Markovića, višeg arhiviste i direktora Istorijskog arhiva u Užicu.         

Poster

Kralj Srbije Aleksandar Obrenović 3. maja 1899. godine, postavio je kamen temeljac za hidroelektranu u Užicu. Na Ilindan, 2. avgusta 1900. godine, hidroelektrana je puštena u rad. Centrala je nastala zahvaljujući razvoju tkačke radionice. Njenom izgradnjom određen je budući industrijski razvoj Užica. U Krčagovu se 1928. godine otvara Fabrika oružja i municije.

Od 1953. godine broj stanovnika grada Užica se uvećao za tri puta do 1975. godini. To je dovelo do toga da je od 90 procenata stanovništva opštine koje je živelo na selu 1948, u 1971. živelo svega 28 procenata, da bi 1975. taj odnos pao ispod 20 procenata. Slična pojava pratila je demografska kretanja u drugim opštinama užičkog okruga.

Godine 1955. samo industrija je zapošljavala preko 50 procenata ukupno zaposlenih, što je bilo karakteristično za sve godine do 1975. Ukupan broj zaposlenih se duplirao prosečno svake treće godine. Za 20 godina otvoreno je novih 17 450 radnih mesta.

Jedna od fotografija koje će biti izložene
Jedna od fotografija koje će biti izložene

Uoči privatizacije u Zlatiborskom okrugu bilo je zaposleno 110 000 radnika, a 2012. godine taj broj je spao na 57 625. Od nekadašnjih 56 300 industrijskih radnika, ostaje njih 13 977. Od nekadašnjih 17 500 zaposlenih u proizvodnji u Užicu, ostalo je svega 4 600 radnika (koliko ih je nekada radilo samo u preduzeću „Prvi partizan“). U Novoj Varoši skoro da je izvršena deindustrijalizacija, jer u tom mestu radi svega 400 zaposlenih u proizvodnji.

Ovakvo stanje u privredi uticalo je na demografsku sliku Zlatiborskog okruga, pa je od 2002. do 2011. godine broj stanovnika smanjen za 28 477, što znači da je nestala cela opština, poput Bajine Bašte.

Stečaja su, minulih godina dopale fabrike kao što su „Froteks” (svojevremeno sa 2 200 radnika), konfekcija „Desa Petronijević” (700 radnika), „Fasau” (1 100 radnika), „Kotroman” (400 radnika), „Ljubiša Miodragović“ (3 700 radnika). „GP Zlatibor” je svojevremeno imao nekoliko hiljada radnika, a firme nastale od te, broje ukupno oko 250 zaposlenih, koliko je nekad bilo samo armirača. Saobraćajno preduzeće „Raketa – putnički saobraćaj” imalo je najbolje autobuse u državi i više od 700 vozača, majstora i službenika.

Jedna od fotografija sa izložbe
Jedna od fotografija sa izložbe

U periodu od 2004-2014. godine, užički Arhiv je preduzeo niz aktivnosti kako bi izvršio zaštitu i prijem arhivske građe privrednih subjekata koji su, kao posledica stečajnog postupka, prestali sa radom. U ovom periodu primljena su 103 fonda, od kojih je 69 fondova nastalo radom bivših društvenih preduzeća. Od ovog broja fondova, samo su 4 predata pripremljena za prijem od strane stečajnih upravnika, odnosno poverenika Centra za stečaj pri Agenciji za privatizaciju. Ostali fondovi, zatečeni su u nesređenom stanju, najčešće rasuti, gotovo uništeni.

Primljena količina arhivske građe meri se stotinama metara. Aktivna uloga Arhiva na njihovoj zaštiti je neupitna. Značaj i značenje ovih poslova, kao izvan svega i vrednost ove dokumentacije – daće protok vremena. Sadržaj ove dokumentacije, s obzirom na privredni sistem u kojem je nastao, njegove tokove, prostor na kome je stvaran, jedan širi jugoslovenski koncept, čini njegovu jedinstvenost u globalnim razmerama.

Istorija je sve što je prošlo. Povest je ono što je u prošlosti nastalo i učestvuje u sadašnjosti i budućnosti. Pokrenuti profesijom i običnim ljudskim razlozima, nastojali smo da sačuvamo ono što nije samo istorija, no povesnica.

Željko Marković, viši arhivist

Jedna od fotografija sa izložbe
Jedna od fotografija sa izložbe

Izložbu možete posetiti u periodu od 25. jula do 8. avgusta 2017. godine u galeriji Ustanove „Kultura“.

Radno vreme Galerije:

Radnim danima od 10 do 15 časova i od 17 do 21 čas

Drina Info

Ostavite odgovor

Vaša adresa E-pošte neće biti objavljena