VIDOVDAN: Praznik odbrane hrišćanstva

0 274

Pravoslavni vernici danas obeležavaju jedan od najvećih srpskih praznika, Vidovdan. Za ovaj praznik se vezuju mnoga verovanja, koja se vekovima prenose sa kolena na koleno. Vidovdan zbog svevideće moći starog slovenskog božanstva Vida, važi za dan proricanja i gatanja, najčešće uz pomoć trave vid, poznate u narodu i kao vidac, vidić, vidovka ili vidovčica.

Vidovdan je nepokretni verski praznik. Srpska pravoslavna crkva Vidovdan je prvi put unela u svoje kalendare krajem XIX veka iako u spisima ne postoji svetac sa ovim imenom. Danas se obeležava sećanje na Svete mučenike Vita, Modesta i Kriskentija, proroka Amosa, kao i Svetog mučenika kneza Lazara i Svete Srpske mučenike u znak sećanja na veliki Kosovski boj iz 1389. godine.

Knez Lazar i kneginja Milica

U ranijim vremenima ovaj dan je bio posvećen Svetovidu, jednom od najvećih slovenskih bogova, pa se i najveći broj običaja vezuje za tradiciju mnogo stariju od hrišćanstva. U narodnim predanjima, Svetovid leči od očnih bolesti i omogućava slepima da progledaju, pa se Vidovdan smatra i praznikom za oči, odnosno praznikom koji „otvara oči“.

Značaj Vidovdana za srpski narod proističe iz istorijskih događaja koji su vezani za taj datum. Od svih je najznačajniji Kosovski boj, pogibija kneza Lazara i tzv. propast Srpskog Carstva.

Iako nije bila ni najveća pobeda ni najveći poraz u istoriji srpskih ratovanja, Kosovska bitka je ostala upamćena kao najznačajniji događaj srpske istorije. Veliki sudar srpske i turske vojske dogodio se na Vidovdan 6897. godine po tadašnjem srpskom računanju vremena odnosno 28. juna 1389. po novom kalendaru na Kosovu polju, nedaleko od današnje Prištine.

Združenu srpsku vojsku predvodio je knez Lazar Hrebeljanović. U Lazarevoj vojsci jedno krilo vodio je Vuk Branković, a drugo su sačinjavali odredi kralja Tvrtka pod zapovedništvom vojvode Vlatka Vukovića. Tursku  ordiju predvodio je sultan Murat Prvi sa sinovima Jakubom i Bajazitom i svim najznačajnijim turskim vojskovođama tog vremena. Kasnije procene kažu da je u boju učestvovalo oko 30000 Srba i oko 40000 Turaka.

Kosovski boj

O samom toku borbe zna se sigurno, da su Srbi iz početka napredovali i da su potisli odeljenje sultanova sina Jakuba. Vlatko Vuković sa odredima iz Bosne imao je toliko uspeha, da je svom kralju, u dva maha, slao vesti o hrišćanskoj pobedi. Dobro se držalo i krilo Vuka Brankovića Ima saznanja da je Vlatko Vuković odneo pobedu na levom krilu gde je potukao Kapiči – Pašu, a Vuk Branković je na desnom krilu porazio Jakuba, mlađeg sina Sultana Murata.

Glavna borba vodila se oko Mazgita i Gazimestana. Tu je Knez Lazar u početku borbe potukao Saridža – Pašu, međutim nakon Muratove smrti Bajazit preuzima komandu i pojačan rezervom Turske vojske i janjičarima ulazi u srce Lazarevih snaga slama njihov otpor a ranjenog Lazara je zarobio i posekao kao odmazdu za Muratovu glavu.  Za to vreme Vlatko Vuković se nakon svoje pobede povlači sa Kosova i vraća u Bosnu, a Vuk Branković nakon pobede na desnom krilu pristiže u pomoć obezglavljenom centru srpske vojske i odoleva Bajazitovim napadima.

U bici je poginuo veliki broj vojnika i sa jedne i sa druge strane, a poginula su i oba vladara. Najraniji izvori kažu da je  dvanaest srpskih vitezova u naletu prodrlo do sultana Murata i da ga je jedan od njih ubio. Kasniji izvori kao tog junaka navode Miloša Obilića. Tokom bitke zarobljen je i pogubljen i srpski knez Lazar.

Spomenik Milošu Obiliću u Gračanici
Spomenik Milošu Obiliću u Gračanici

Turska vojska je pod komandom Muratovog sina Bajazita posle bitke napustila Srbiju, tako da je u početku izgledalo da je srpska vojska pobedila. Međutim, pošto na prostoru Srbije – zbog velikih gubitaka u Kosovskoj bici – više nije imao ko da zaustavi tursko nadiranje, Srbija je uskoro izgubila samostalnost.

Kosovska bitka je postala simbol velikog poraza, ali poraza koji se desio s Božijim dopuštenjem – uprkos junaštvu srpskih ratnika. Opevana u narodnim pesmama, tumačena sa dubokom verom u Boga, Kosovska bitka za srpski narod predstavlja dodir sa Carstvom Božijim i prolaz ka njemu. Kosovo je poraz koji obećava buduću pobedu.

Tokom vekova robovanja, pamćenje junaka Kosovske bitke i njihovog predvodnika, svetog mučenika kneza Lazara, pomoglo je Srbima da sačuvaju svoju nacionalnu svest i pravoslavnu hrišćansku veru i da se – posle oslobođenja iz turskog ropstva – ponovo časno pojave među nezavisnim i slobodnim narodima sveta.

 

Ostavite odgovor

Vaša adresa E-pošte neće biti objavljena