ČUJTE SRBI: Godišnjica smrti Arčibalda Rajsa

0 555

Navršava se 86 godina od smrti profesora Univerziteta u Lozani i istaknutog kriminologa svetske reputacije, švajcarskog dobrovoljca srpske vojske u Prvom svetskom ratu Arčibalda Rajsa.

Državni sekretar u Ministarstvu za rad, zapošljavanje, boračka i socijalna pitanja Dragan Popović predvodi državnu ceremoniju kod spomenika Arčibalda Rajsa u Topčiderskom parku u Beogradu.

Rajs (južnonemačka pokrajina Baden, 8. jul 1875 – Beograd, 8. avgust 1829), osvedočeni prijatelj Srba, sebe je smatrao „drugom veličanstvenih ratnika Šumadije, Dunava, Morave, Timoka i Vardara“. O Srbima je ostavio politički testament pod naslovom „Čujte Srbi“, čije su poruke aktuelne i danas.

Arčibald Rajs

U Kraljevinu Srbiju je stigao 1914. godine, na početku Prvog svetskog rata, na poziv srpske vlade. Istraživao je zločine austrougarske vojska u Mačvi i Podrinju nad nedužnim srpskim civilima, a kao ratni izveštač objavljivao članke u uglednim evropskim časopisima o tim zločinima čime je probijena informativna blokada Srbije i omogućen prodor istine o stradanju.

Bio je član delegacije jugosloveske vlade na Mirovnoj konferenciju u Parizu. Posle Prvog svetskog rata radio je u Ministarstvu inostranih poslova Kraljevine SHS, u Odseku za dokumentaciju ratnih zločina i u Ministarstvu policije gde je osnovao dvogodišnju policijsku školu. Pošto nikad nije dobio državljstvo Kraljevine SHS, radio je, pred penziju, posao veštaka za falsifikovane novčanice u Narodnoj banci u Beogradu.

Svoj politički testament pod naslovom „Čujte, Srbi!“ završio je 1. juna 1928. godine. Zatražio je da to bude objavljeno tek posle njegove smrti. Ta mala knjižica u Srbiji je štampana poslednjih dvadesetak godina u velikom broju izdanja. Rajs u njoj piše o svim srpskim vrlinama, ali i manama za koje mnogi tvrde da su srpskom narodu i društvu svojstvene i danas.

Sahranjen je na Topčideru, a po njegovoj želji njegovo srce odneseno je u urni na Kajmakčalan, gde je sahranjeno zajedno sa ostalim oslobodiocima Solunskog fronta.

Rajsu je podignut spomenik na Topčideru u Beogradu 1931. godine, koji je nedavno obnovljen. Jedna osnovna škola u beogradskoj opštini Palilula nosi njegovo ime. Na Kriminalističko-policijskoj akademiji u Beogradu od pre nekoliko godina održava se naučni skup „Dani Arčibalda Rajsa“.

Proletos je premijerno prikazan dokumentarno-igrani film „Čujte, Srbi“ reditelja Gorana Vukčevića, a u Narodnom pozorištu u Beogradu izvodi se drama „Arčibald Rajs“.

Izvor: RTS

Ostavite odgovor

Vaša adresa E-pošte neće biti objavljena