Preci familije Spasojević preko 350 godina žive u Podrinju, a pre dva veka su se naselili u Strmovo gde im je i prezime nastalo. Po završetku Drugog srpskog ustanka nastanio se rodonačelnik familije Spasoje u ovo lepo podrinsko selo iz koga su postepeno potiskivani muslimani i vraćao se hrišćanski etnos. Kroz istoriju poreklo Spasojevića može se pratiti od roda Petronijevići u Dubu koji su se kao deo bratstva Burmazi naselili u ovom kraju u vreme seoba Srba u XVII veku. Za Burmaze se zna da su došli „s gornjeg Lima odnekuda od Plava i da im je prezime otuda“. U Dubu su se naselili oko rečice Dervente i dugo su predstavljali jedinu familiju u selu. Iz Plava i stare postojbine su doneli i krsnu slavu familije Prepodobnog Alimpija Stolpnika.

Crkva u Bačevcima

Crkva u Bačevcima Foto: Siniša Spasojević/Drina Info

Spasoje se u Strmovo doselio posle Drugog srpskog ustanka i nastanio u blizini Prokopa odakle se porodica širila dalje prema Drini. Spasojev otac se zvao Pavle što zaključujemo na osnovu popisa od 1823. do 1863. godine u kojima se Spasoje beleži sa prezimenom Pavlović. Po navodima Ljube Pavlovića sa početka XX veka Spasojevići su u Strmovo došli iz Duba i to od Petronijevića, a u vreme kada on prolazi Strmovom u selu je bilo pet kuća Spasojevića.

Crkva brvnara u Dubu iz 1792. godine u kojoj je kršten Spasoje

Crkva brvnara u Dubu iz 1792. godine u kojoj je kršten Spasoje Foto: Siniša Spasojević/Drina Info

Petronijevići su iz roda Burmazi za koje Ljuba Pavlović navodi da su se pre 250 godina (oko 1650. godine jer je Pavlović ovo područje obilazio i istraživao pred Prvi svetski rat) doselili sa gornjeg Lima, negde iz blizine Plava i to prvo u Lještansko pa se zatim prebacili na područje Duba. U Dubu su živeli podeljeni u dve oblasti, a jedno od prezimena im je bilo i Petronijević i to gornji i donji na Javorini.

Razlog za doseljavanja celog jednog roda kao što su Burmazi i polazak na dalek i neizvestan put od Plava do Duba u srednjem Podrinju može se naći u istorijskim dešavanjima tih godina na području gornjeg Polimlja. Područje oko Plava je od najranije istorije bilo u sastavu srpskih država od prvih kneževina i kraljevina preko ogromnog Dušanovog carstva i Lazareve Srbije sve do Despotovine Đurađa Brankovića i u potpunosti naseljeno Srbima. U vreme Nemanjića dolina oko Plavskog jezera i niz Lim pripadala je limskoj župi koju su uglavnom činili manastirski metosi i u njoj je bilo preko 30 crkava. Turci su postepeno nadirali na Balkan osvajajući u talasima teritoriju po teritoriju tako da su ovom oblašću zavladali u drugoj polovini XV veka postepeno učvršćujući svoju vlast.

Krajem XV veka javljaju se i prvi sporadični slučajevi islamizacije u ovim krajevima motivisani boljim životnim uslovima i oslobađanjem od poreza. Sredinom XVII dolazi do Kandijskog rata između Mletačke republike i Otomanskog carstva, a na Moračkom saboru 1648. godine donosi se odluka da se stupi u pregovore sa papom Inoćentijem XI radi zajedničke borbe protiv Turaka. Za odlazak na pregovore bio je izabran episkop budimljanski Pajsije Kolašinović  ali Turci saznaju za te planove i mitropolit biva uhvaćen i živ odran iste godine. Nakon toga prestaje sa postojanjem budimljanska episkopija, a narod ovog kraja postaje izložen strahovitom turskom teroru i zulumima. To je godina kada počinje masovno iseljavanje pravoslavnog naroda što će dovesti do toga da u budućnosti tu više i ne bude starosedelačkog stanovništva. Svo sveštenstvo je bilo ubijeno ili razjureno pa je ogroman deo pravoslavnih ostao bez duhovnog vođstva, a oni koji nisu hteli prihvatiti islam bili su prinuđeni da napuste svoje domove i da se sele u druge krajeve.  Pretpostavka je da se i celo bratstvo Burmazi odselilo u ovom periodu  sklanjajući se pred nezapamćenim turskim nasiljem i doseljavajući se u kraj gde je  bila „labavija“ turska vlast i gde pravoslavni nisu bili u tolikoj meri progonjeni.

Plav i Plavsko jezero

Plav i okolina

Doseljavanje roda Burmazi je bilo veoma masovno i oni su prvo došli na prostor sela Lještanskog ali pošto im se tu nije svidelo ubrzo  su se preselili u Dub gde su sve do druge polovine XVIII veka bili jedina familija u selu. Po zapisima Ljube Pavlovića sa početka XX veka kuća Burmaza je tad bilo 52 u selu a naveo je da se veliki broj pripadnika bratstva raselio po okolnim mestima i dalje po Srbiji jer su bili dosta skloni seobi. Jedan od tih koji je se odselio iz Duba iz Petronijevića od Burmaza i osnovao novu familiju bio je i Spasoje. U selu Dubu i dan danas postoje zaseoci Burmazi i Petronijevići koji su imali svoje kuće na Javorini gde se verovatno nalazila i Pavlova porodična zadruga u kojoj se rodio Spasoje. U usmenom predanju Spasojevića uvek se prenosila činjenica da su se u prošlosti doselili iz Crne Gore.

Karta doseljavanja sa Prokletija preko Lještanskog pa Duba do Strmova

Karta doseljavanja od Plava preko Lještanskog i Duba do Strmova

Spasoje je rođen 1797. godine u Dubu gde je proveo dvadesetak godina pa se preselio u Strmovo. Po porodičnim pričama koje su se prenosile sa kolena na koleno Spasoje se ženio bar dva puta, a to se može zaključiti i po podacima iz popisa iz 1863. godine. Možemo videti da je on imao dva sina čiji je razmak godina oko godinu dana, a po pričama njih dvojica nisu od iste majke jer Srećko je od prve žene a Ilija od druge. Od prve žene Spasoje je imao sinove Miloša (u porodici zvani Migo), Bogosava (koji je najverovatnije preminuo pre 1863. godine i od koga je Simeun – Simo). Od iste žene Spasoje je imao i sinove Raku i Srećka i ćerku Filipu. Sa drugom ženom Spasoje je imao sinove Iliju i Nedeljka koji se u pričama naziva i Nenad i za njega se kaže da se nije ženio.

Najverovatnije je da je Spasojev najstariji sin bio Bogosav koji je rođen između 1815. i 1830. godine. Imajući u vidu  godinu rođenja moguće je pretpostaviti da je Bogosav Spasojev sin od neke njegove ranije supruge. U pričama Spasojevića ostalo je upamćeno da je Spasoje imao ženu u Dubu, a da se po dolasku u Strmovo ponovo oženio i da od te supruge potiču današnji Spasojevići. Uzimajući u obzir sve ove činjenice verovatno je da se Spasoje nije ženio dva već tri puta i to prvi put pre doseljavanja u Strmovo i druga dva puta za koja nam je poznato da mu potomci potiču od dve žene.

Spasojevo ime zatičemo u prvom popisu koji su srpske vlasti radile u oslobođenoj zemlji i on se nalazi među 28 popisanih domaćina sela Strmova u nahiji Sokolskoj u tefteru čibuka iz 1823. godine. Ostala su sačuvana dokumenta u kojima se vidi da je Spasoje  posle 1834. kupio zemlju od bačevačkih begova Jajića i to kako oranice u Bačevačkom polju tako i pašnjake i livade u potesu Lugovi u Strmovu.

Skraćeni rodoslov Spasojevića

Skraćeni rodoslov Spasojevića Izvor: „Strmovo selo pored Drine“ autora Mitra Josipovića

U popisu iz 1863. godine Spasojeva porodica broji 16 članova, a njegovi potomci u vreme utvrđivanja stalnih prezimena u Kneževini Srbiji uzimaju prezime Spasojević. Deobom se Spasojevići šire po Bačevačkom polju a znatan broj članova se seli prateći poslovne i trgovačke puteve. Veliki broj dece Spasojevića je preminuo u epidemijama sa kraja devetnaestog veka a muškarci su veoma stradali u oslobodilačkim ratovima. Samo u ratovima od 1912. do 1918. godine izginulo je 10 Spasojevića čija imena se nalaze urezana na monumentalnom spomeniku herojima Strmova u centru Bačevaca.  Posle brojnih ratova neke porodice Spasojevića su zauvek ugašene.

Bačevačko polje

Bačevačko polje Foto: Siniša Spasojević/Drina Info

Danas Spasojevića pored Strmova ima širom Srbije i sveta, a najviše ih je  u Bajinoj Bašti, Čačku, Beogradu… Brojni od njih su naučni radnici, profesori univerziteta, dekani fakulteta, opštinski i državni funkcioneri i istakuti privrednici. Jedna od nauspešnijih mlekara u državi i najveća mlekara u zapadnoj Srbiji danas je „Mlekara Spasojević“ u vlasništvu jednog od Spasojevih potomaka.

Ova vest je pročitana 4024 puta.