Prema dostupnim saznanjima i istorijskim izvorima, sasvim sigurno se može tvrditi da su Marinkovići najstariji stanovnici u Svojdrugu.

Pouzdano se može tvrditi da su u Svojdrug stigli oko 1720. godine iz Nikšićke župe, iz mesta Kozadrovića. Oni su ime svoje stare postojbine preneli u Svojdrug, tako da se danas zaselak, u kome Marinkovići žive skoro 300 godina, zove Kozadrovići.
O nekom dalekom poreklu Marinkovića postoje oskudni i, uglavnom, nepouzdani podaci. Tvrdnje da potiču od Nemanjića, odnosno od Vukana, najstarijeg sina Stefana Nemanje, nije moguće precizno dokazati. Vukan je, koliko je poznato, imao pet sinova: Đorđa, Stefana, Dimitrija, Vladina i Rastka. Retko se gde pominje da je imao kćeri, pa se otuda teško može sa sigurnošću potvrditi podatak da Marinkovići, kao i mnogi drugi rodovi rasuti najviše po Srbiji i Crnoj Gori, potiču od Vukanove kćeri Jefimije (Efimije). Jefimija je, kako tvrde neki izvori, bila udata za grbaljskog bana Ilijana (Vladimira) sa kojim je imala sina Nikšu, rodonačelnika velikog plemena Nikšića, čiji su se potomci u mnogim seobama rasuli po svetu. Nikša se nastanio u Onogoštu, postao njegov gospodar, a ovo mesto je docnije dobilo današnji naziv Nikšić.

 

Od Nemanjića do Marinkovića

Od Nemanjića do Marinkovića

Negde oko 1720. godine, posle dužeg lutanja, na svom putu od Nikšićke Župe, u Svojdrugu su se najzad zaustavili dvojica braće Kozadrovića. Nisu poznata njihova imena, ali neki izvori tvrde da je stariji od njih bio pop. Mogli su imati oko dvadeset do dvadeset i pet godina. Nije poznato da li su već tada bili oženjeni ili su se oženili odmah nakon dolaska u Svojdrug. Stariji od braće Kozadrovića imao je sinove Marinka i Dimitrija.
Marinko je mogao biti rođen oko 1720. godine, skoro u isto vreme kada su njegov otac i stric stigli u Svojdrug. Imao je najmanje dva sina koji su se zvali Vujadin i Đuro.
Dimitrije (Kozadrović) je bio mlađi Marinkov brat. Negde oko 1750. godine zapopio ga je poznati kaluđer Ćeranić iz manastira u Kozadrovićima koji je imao nameru da ga ostavi za svog naslednika.
U vreme kada su Kozadrovići stigli u Svojdrug, na mestu gde su se naselili već je bio manastir, sagrađen odmah posle Velike seobe, najverovatnije u prvoj polovini XVIII veka. Nema sumnje da je i on bio sagrađen od drveta, tačnije od čamovih brvana. Ovaj manastir je bio dovoljno udaljen od Rogačice i rogačičkih Turaka kojima je bio trn u oku. Nije poznato kako se relativno dugo održao a da ga Turci nisu zapalili.
Kaluđer Ćeranić je bio vrlo vredan i umešan duhovnik od velikog autoriteta među lokalnim stanovništvom. Manastir u Kozadrovićima je bio veoma važno mesto za okupljanja srpskog življa, tu je bilo i vašarište i mesto gde su se donosile važne odluke, svakako najčešće o tome kako izaći na kraj sa osionim Turcima iz Rogačice.
Nije poznato kada i zašto je manastir u Kozadrovićima, još za života kaluđera Ćeranića „preobraćen” u svetovnu crkvu. Prvi sveštenik u crkvi bio je upravo Dimitrije iz Kozadrovića, koga je zapopio kaluđer Ćeranić, a zatim, vrlo brzo posle toga i umro. Kaluđer Ćeranić je i sahranjen u neposrednoj blizini crkvenog zdanja. Po svemu sudeći kaluđer Ćeranić je Dimitrija mogao zapopiti oko 1750. godine, što se poklapa sa pretpostavkom da su Ćeranići doseljeni u Svojdrug polovinom osamnaestog veka.
Pop Dimitrije bi, po svemu sudeći, mogao biti poznati pop Čola ili Čolak, što mu je najverovatnije bio nadimak, koji se pominje u nekim izvorima. Pop Čolak je, prema tome, posle povratka iz Poćute izvesno vreme popovao i u crkvi u Obodnjiku, današnjim Kostojevićima. Imao je brojnu porodicu koju je naselio ispod Adumovaca u Sjerču. Njihovi potomci su Čolaci ili Jelići kojih i danas ima u Sjerču. Slave Svetog Luku, što bi takođe mogao biti pouzdan dokaz da su starinom od Kozadrovića i bliski srodnici svojdruških Marinkovića.
Vujadin – Vujo Marinković, sin Marinka iz Kozadrovića, po nekim predpostavkama je rođen oko 1740. godine. Bio je kovač po zanimanju. Njegovi sinovi, Gavrilo, Marko i Cvetko, nazvali su se Vujići, a po njima je i Vujića potok, poznati toponim na izlazu iz Rogačice prema Lještansku, dobio ime.
Najstariji Vujin sin Gavrilo je rođen u Svojdrugu odmah posle 1765. godine. Po nekim saznanjima od oca je nasledio kovački zanat. Neki zvori tvrde da je bio čovek nemirnog duha i violentne naravi, sklon ka hajdučiji, bio je i aktivni učesnik Karađorđevog ustanka. Nije poznato kada se preselio u Radušu, selo kod Uba, ali se zna da u tom selu i danas žive Gavrilovići, njegovi potomci.
Cvetko Vujić, drugi po redu sin Vujadinov, je rođen odmah posle 1770. godine. Poznato je da je imao četiri sina: Pavla, Teodora – Tešu, Marka i Branka. Najviše je ostao upamćen Pavle kao rodonačelnik Pavlovića iz Svojdruga, rođen oko 1808. godine. Bio je oženjen sa Rosom sa kojom je imao tri sina: Simu, Stevu i Vasu. Pavle nije dugo živeo, umro je oko 1855. godine. Rosa se preudala za Petra Mijajilovića, sa sobom je dovela i sinove. U novom braku je rodila kćeri Jevimiju i Pelagiju. Njeni sinovi su zadržali prezime Pavlović, po ocu, ali su česta nazivani i Rosići, po majci. I danas, njihovi potomci su poznati i kao Pavlovići i kao Rosići.
Marko Vujić, treći sin Vujadinov, rođen oko 1880. godine, je rodonačelnik Markovića iz Svojdruga. Imao je pet sinova: Jovana, Lazu, Iliju, Petra i Vukajla. Marko je živeo u Svojdrugu, a kada su 1839. godine prvi put formirane opštine u Račanskom srezu bio je izabran za pandura u opštini Svojdruško-rogačičkoj.
Đuro Marinković, sin Marinka iz Kozadrovića, rođen je oko 1760. godine. Uočava se velika razlika u godinama između njega i starijeg brata Vujadina, što navodi na zaključak da je između njih svakako bilo rođeno još nekoliko dece čija su imena ostala nepoznata. Đuro je imao dva sina, Marinka i Ranka. Može se sa sigurnošću tvrditi da je imao još dece, s obzirom da je Marinko rođen tek oko 1790. godine, a Ranko oko 1805. godine, kada mu je otac već bio u poznim godinama.
Marinko Đurić, sin Đure Marinkovića, upisan je u „tefter arački“ od 1831. godine kao starešina domaćinstva u kome su još od muških glava bili brat Ranko i sinovi Nikola, Petar i Joksim. Marinkova žena se zvala Jovana, bila je još živa u vreme popisa stanovništva 1863. godine. Prema dostupnim saznanjima imali su četiri sina: Nikolu, Petra, Joksima i Jeremiju.
Nikola Marinković, najstariji sin Marinka Đurića, je ostao upamćen kao jedan od najpoznatijih ličnosti u istoriji brojne porodice Marinkovića. Rođen je oko 1817. godine. Bio je narodni poslanik, kmet i predsednik rogačičko-svojdruške opštine. Zbog smelog istupanja i oštrih beseda na zasedanju Svetoandrejske skupštine 1858. godine, dobio je nadimak Serdar. Bio je jedan od najimućnijih domaćina u opštini sa brojnom porodičnom zadrugom od preko dvadeset članova, omiljen, pravdoljubiv i hrabar. Nije išao u školu, ali je imao prirodnu bistrinu i neobičan besednički dar koji je ispoljavao naročito na skupštinskim zasedanjima. U mlađim godinama bio je pandur. Pažljivo je pratio socijalne nemire, hajdučiju, pobune, dinastičke borbe. Bio je pristalica i poštovalac kneza Miloša. Za narodnog poslanika izabran je na izborima u novembru 1858. godine. Na Svetoandrejskoj skupštini, kada je ponovo ustoličen knez Miloš, istupio je odlučno i hrabro. Prvi je u skupštinskoj sali, a zatim i sa prozora uzviknuo: „Živio knjaz Miloš Obrenović, oslobodilac Srbije!”, što je prihvatio i narod na ulicama. Omiljen i uvažavan u Rogačici kao pravi narodni tribun, biran je za predsednika opštine i predsednika opštinskog suda, a više od jedne decenije bio je i narodni poslanik. Zalagao se za veću brigu vlasti u razvoju školstva i prosvete.
Kao narodni poslanik Nikola je često išao u Beograd. Dogodilo se tako, kaže porodično predanje, da ga je jednom prilikom, pri povratku sa skupštinskog zasedanja, put naveo preko pitomog sela Zablaća, južno od Šapca. Tu se zaustavio da odmori konja i da se napije vode sa bunara. Mesto mu se mnogo dopalo pa se tu zadržao i duže nego što je planirao. Tada mu je prvi put sinula ideja da bi se baš tu, u Orlovac mali, u neposrednoj blizini bunara u potoku, mogao naseliti sa svojom porodicom.
Nikola se raspitivao za veliko imanje, zemljište, livade i šume u Zablaću. Saznao je da je nekada pripadalo Kusturićima, starosedeocima u selu, koji su ga izgubili na kocki. Novi vlasnik je bio spreman da ga proda. Tako su deo tog imanja po dosta niskoj ceni odmah kupili Marinkovići iz Svojdruga sa namerom da se tu nasele. Drugi deo imanja, odmah po dolasku Marinkovića u Zablaće, kupio je Antonije Milisavljević, sin Arsenija iz Lještanska, koji se ubrzo tu naselio sa svojom porodicom.
Ranko Đurić – Marinković, mlađi sin Đure Marinkovića, rođen je oko 1805. godine. Bio je zemljoradnik i živeo je u domaćinstvu zajedno sa starijim bratom Marinkom. Nije poznato kada je umro, ali to je svakako bilo pre 1863. godine, jer se tada njegovo ime ne pominje u popisu stanovništva.
Ranko je bio oženjen sa Jelicom koja je bila živa u vreme popisa 1863. godine. Imali su, koliko je poznato, sina Simu i kćer Anicu. Od njih potiču svi Marinkovići koji su ostali da žive u Svojdrugu, gde se i danas nalaze njihovi potomci.

O. Dodić

Ova vest je pročitana 1449 puta.