Prođe i 2019. godina i uputi nas u novu, okruglu 2020. U njoj smo bili svedoci obeležavanja raznih godišnjica, petogodišnjica, desetogodišnjice, … obeležavanja događaja iz bliske prošlosti. Jedan događaj iz „davne“ prošlosti, sada star više od 150 godina ostao je potpuno nezapažen. Retko koja škola u Srbiji se može pohvaliti tradicijom dužom od 150  godina. Jedna takva škola nalazi se u našoj opštini. Radi se o osnovnoj školi u Bačevcima, trećoj školi u Račanskom srezu, posle Rogačice i Bajine Bašte. Rešenje o otvaranju škole u Bačevcima donelo je Ministarstvo prosvete i crkvenih dela 13. februara 1869. godine, a isto je potpisao ministar Dr Dimitrije Matić.

Dimitrije Matić (1821 – 1884) bio je doktor filozofije, ministar prosvete, ministar pravde, zastupnik ministra inostranih dela, predsednik Društva srpske slovesnosti, član Državnog saveta, član Kasacionog suda, profesor Liceja, predsednik Skupštine Srbije.

Dimitrije Matić (1821 – 1884) bio je doktor filozofije, ministar prosvete, ministar pravde, zastupnik ministra inostranih dela, predsednik Društva srpske slovesnosti, član Državnog saveta, član Kasacionog suda, profesor Liceja, predsednik Skupštine Srbije.

Niko iz škole, niko iz Mesne zajednice Bačevci, niko iz opštinskih struktura, niko iz Školske uprave u Užicu, niko iz Ministarstva prosvete, niko… nije se setio da bar jednu reč progovori o ovom jubilejuju i da ga na bilo koji način obeleži. Predhodnih meseci svedoci smo učestalih nastupa direktora škole u tabloidama i državnim televizijama u kojima sam sebe hvali, ali da pomene ovaj jubilej nijednom mu nije palo na pamet.

Kao bivši učenik, učitelj, nastavnik, rukovodilac škole, direktor i graditelj nove školske zgrade, godinama sam prikupljao dokumenta, fotografije i razne podatke o njenim radnicima, učenicima, školskim zgradama, …, tako je nastala hronika škole spremna za štampu. Jedan njen deo objavljen je u knjizi STRMOVO SELO PORED DRINE. Objavljivanje ove hronike ipak će morati da sačeka neka bolja vremena.

Ovom prilikom, povdom 150 godina rada i postajanja škole na svetlo dana iznosim nekoliko novih dokumenata, fotografija i podataka iz istorijata škole, koji nisu do sada publikovani.

PRVI UČITELJ DIMITRIJE ILIJIĆ

Na objavu Ministarstva prosvete, preko zvaničnih novina, javio se, 18. avgusta 1869. godine Dimitrije Ilijić, svršivši pripravnak; imao je završena 2 razreda gimnazije, jednu godinu Bogoslovije  i pohađao je Pedagogijum u Somboru. Istog dana napisao je i molbu da mu Ministarstvo isplati unapred 100 poreskih groša, kako bi mogao da otputuje u Bačevce. Odmah po odobrenju isplate pozajmice krenuo je u Bačevce i nastava je počela početkom septembra.

Molba za prijem u službu svršivšeg pripravnika Dimitrija Ilijića

Molba za prijem u službu svršivšeg pripravnika Dimitrija Ilijića

U MIRU UČITELJI, PROSVETILJI, PESNICI, PISCI – U RATU OFICIRI

Osnovna škola u Bačevcima imala je tako poznate učitelje svoga vremena kojima se nisu mogle pohvaliti ni mnoge gradske osnovne škole. Valjda, zato što su Bačevci bili najudaljenije školsko mesto Užičkog okruga od njegovog središta grada Užice. Tamo su slati oni najhrabriji i najslobodoumniji,  koji su imali smelosti i znanja da se suprostave vlastodršcima kad god bi uočili njihove protivzakonite i nečastive radnje. Ali njihovo znanje i ugled u narodu državi je u ratnim vremenima uvek bio dobrodošao. Evo nekoliko podataka o nekim učiteljima, koji su svoj trag ostavili u burnim, ratnim vremenima kroz koje je Srbija prolazila.

Tomo Despota Vučićević (Bačevci, 1853 – 1920) sin predsednika Opštine Strmovske i narodnog poslanika Despota, bio učitelj Osnovne škole u Bačevcima od 1875 – 1880. godine. Učestvovao je oslobodilačkim ratovima 1876 – 1878. godine, kao ađuntant bataljona narodne vojske prve klase.

Mihailo O. Bugarinović (Sevojno, 1864 – Vertekop, 1916) službovao u Bačevcima 1887. godine, odlikovan srebrnom medaljom za građanske zasluge, podlegao teškoj bolesti, kao ratnik na Solunskom frontu, u Vertekopu u Grčkoj. Ime mu se nalazi na spisku izginulih u ratovima 1912 – 1918. godine, kao i na spomen ploči na Sabornoj crkvi u Užicu.

Vladislav Žeravčić ( Bajina Bašta 1875 – Bitolj 1918) službovao u Bačevcima 1894. godine, učesnik balkanskih i Prvog svetskog rata, posle bitke na Kajmakčalanu  bio je  načelnik vojne stanice u Bitolju, gde umro 1918.godine i sahranjen na Srpskom vojničkom groblju.

Andrija Lojanica (Užice 1875 – Beograd , 1959)  učitelj, satiričar i pesnik, službovao u Bačevcima 1899 -1900. godine, kada su školu posetili kraljevi Milan i Aleksandar Obrenović i otvorena nova školska zgrada. Kao rezervni poručnik  učestvovao je u oba balkanska rata i Prvom svetskom ratu. Zarobljen je 1915. godine i ostatak rata proveo u nemačkom logoru Greding.

Stevan A. Obradović (Strmovo, 1885 – Valjevo 1957) učitelj, školski nadzornik, pisac udžbenika, bio je učitelj i upravitelj škole u Bačevcima od 1906 do 1914. godine, ostavio dragocene podatke o radu škole do početka Prvog svetskog rata. Kao rezervni oficir učestvovao je u oba balkanska i Prvom svetskom ratu. Ranjen i zarobljen 1915. godine, ostatak rata proveo u zarobljeničkom logoru za oficire u Ašahu kod Salcburga u Austriji. Po povratku iz ropstva, oktobra 1918. godine, službovao je kao komandir čete u Zagrebu, Osijeku, Koprivnici i Pečuju.

Miladin – Mlađo Jovana Kovačević (Užice 1910 – Karašok, Norveška 1942) službovao u Bačevcima od februara 1938. godine do početka Drugog svetskog rata. U Ustanku 1941. godine stupio u Prvu račansku partizansku četu, a po osnivanju Druge račanske čete postavljen je za komandira voda. Kao komandir čete ranjen na Bukovima. Zatim je raspoređen u Štab Užičkog NOP odreda. Pri povlačenju Vrhovnog štaba iz Užica ostaje u zaštitnici i tako gubi vezu sa glavninom odreda. Zarobljen 9. decembra 1941. godine na Zlatiboru i deportovan u logor na Banjici. U aprilu 1942. godine upućen je u logor Karašok na severu Norveške, gde su logoraši radili na izgradnji puta. Bolestan, iznemogao i nesposoban za rad streljan je 13. novembra 1942. godine. Njegovo ime nosi škola u Bačevcima.

Đorđe Uroša Novaković prvi učitelj u Bačevcima posle posle Prvog svetskog rata. Posle Bačevaca bio učitelj u Užicu i sokolski nadzornik za Užički okrug. Kada je počeo Drugi svetski stupio je u Zlatiborsko – užički četnički korpus. Bio je ađutant i zamenik komandanta odreda Manojla Koraća. Uhapšen je od strane Nemaca 5. novembra 1942. godine, 8. novembra doveden u logor na Banjici, gde streljan 26. novembra 1942. godine.

Stevan Uroša Novaković (r. 1902 ) pre Drugog svetskog rata bio je učitelj u Užicu. Zarobljen u Aprilskom rat 1941. godine. Rat proveo u zarobljeništvu. Iako su i on i supruga Bosiljka pre rata radili u Užicu, zbog pripadništva brata Đorđa četničkom pokretu upućeni su u Bačevce gde ostaju od 1945. do 1953. godine.

OSMOLJETKA

Zakonom o osnovnim školama iz 1950. godine uvedeno je obavezno osnovno školovanje za svu decu i omladinu od 7 do 15 godina.

Narodni odbor Sreza račanskog, na osnovu predloga Saveta za prosvetu i kulturu 15. maja 1953. godine donosi odluku da se u Bačevcima otvori osmogodišnja škola. Osmogodišnja škola, kao petorazredna počela je sa radom školske 1953/1954. godine. Strmovci nisu sa oduševljenjem prihvatili da decu šalju do 15 godine u školu. Posle završenog četvrtog razreda, zadržavali su ih kod kuće, jer su im bili potrebniji kao čobani. Bilo je i onih koji su dolazili u školu svaki drugi dan, bez knjiga, bez pribora, sa rukama u džepovima, samo da roditelji ne bi platili kaznu. Od prve generacije petog razreda redovno su završilo osmi razred samo njih 13.

Prva generacija učenika koji su završili osmi razred sa direktorom škole Slobodanom Gavrilovićem  Sede s leva na desno: Borivoje Perišić, Bogoljub-Krco Obradović, Slobodan Gavrilović – direktor škole, Poleksija Pavlović, Milorad Simić i Nenad Mijatović. Stoje: Stanka Obradović, Lazar Perišić, Milutin Marković, Milovan Rakić, Milan Milošević-Ravor, Branislav Milivojević, Milojko Obradović i Raško Vasiljević

Prva generacija učenika koji su završili osmi razred sa direktorom škole Slobodanom Gavrilovićem
Sede s leva na desno: Borivoje Perišić, Bogoljub-Krco Obradović, Slobodan Gavrilović – direktor škole, Poleksija Pavlović, Milorad Simić i Nenad Mijatović.
Stoje: Stanka Obradović, Lazar Perišić, Milutin Marković, Milovan Rakić, Milan Milošević-Ravor, Branislav Milivojević, Milojko Obradović i Raško Vasiljević

DAN ŠKOLE

Poseban doživljaj za učenike, nastavnike, đačke roditelje bile su proslave dana škole koje su održavane svake prve subote u aprilu, a povodom 1. aprila rođendana Miladina Kovačivića, čije ime nosi škola. Sala zadružnog doma u kome su održavani ove svačanosti bila je uvek prepuna. Na nekoj od iznajmljenih livada, za ovu priliku, hiljade gledalaca pratile su sportska takmičenja učenika iz Fakovića, Gornje Trešnice i Bačevaca.

Dan škole 1967. godine – glumačka ekipa iz predstave Hasanagica, sa nastavnicima Stevom Ilićem i Nedeljkom Pavićevićem.

Dan škole 1967. godine – glumačka ekipa iz predstave Hasanagica, sa nastavnicima Stevom Ilićem i Nedeljkom Pavićevićem.

Autor: Mitar Josipović

Drina Info