Daj nam Bože lepog zdravlja, lepog roda i poroda – pevaju Okletačke krstonoše

Ono što je najteže padalo starim Oklečanima, prispelim sa crnogorskih i bosanskih brda, bile su vremenske neprilike: grad, suša, vodoplavi, oluje. Nemoćni da se suprostave ovim nepogodama, Okletački seljaci ništa drugo nisu mogli učiniti do da se obrate Bogu. Tako se razvio običaj nazvan „Krstonoše“ koji se obavljao svake godine na dan seoske i crkvene slave „Spasovdan“, koji svake godine pada u četvrtak, četrdeset dana posle Vaskrsa.

Krstonoše predvođene Vidojem Kojićem stižu sa Kolišta u Severnju gde ih Sjeverci sačekuju sa jelom, pićem i darovima.

Krstonoše predvođene Vidojem Kojićem stižu sa Kolišta u Severnju gde ih Sjeverci sačekuju sa jelom, pićem i darovima.

Po zabeleženim pričama Radisava i Radojice Simeunović, posle Drugog srpskog ustanka, bačevački begovi Mehmed – beg i Asan – beg Jajić, čiji su čitluci bili u Oklecu, Strmovu i Doni, zabranili su održavanje poljskih molitvi i nošenje litija, koje su u proleće svake godine kretale se kroz selo. Jedne nerodne godine, kada je grad opustošo useve, seoski kmet nije uspeo da sakupi dovoljno novca za porez. Kako se kmet plašio begova i nije smeo da nosi samo deo danka, te se te dužnosti prihvati mlađani Jovan Simenović, momčina visoka preko 2 metra, velikih i snažnih udova. Uze „kesu“ i pravo pred begove u Bačevce. Gledaju ga Bačevački Turci dok prelazi Bačevačku reku i zbore: „Kakav je ovo delija, isti kao naš „Prajo“, misleći na svog najpoznatijeg askera Praju. Od tada Simeunovićima ostade nadimak Prajići.

Oklečani iz Okletačkog polja celivaju ikone i daruju krstonoše

Oklečani iz Okletačkog polja celivaju ikone i daruju krstonoše

Kad stupi pred begove Jovan predade kesu i čim Asan poče brojati novce on se poče žaliti na nerodnu godinu, na nepogode koje su uništile useve i da je razlog što kesa nije puna to što nisu obavili poljske litije i molitve. Videvši da može ostati bez prihoda Beg prekide Jovana i brzo prozbori:

„Samo vi meni donesite danak  pa te vaše krstove i barjake nosite do mile volje“.

Dok jedan od krstonaša urezuje krst u stablo mlade trešnje, koja će u narednoj godini biti „biljeg“ ostali Oklečani, postrojeni u krug oko stabla pevaju:“...daj nam Bože lepog zdravlja, lepog roda i poroda“...

Dok jedan od krstonaša urezuje krst u stablo mlade trešnje, koja će u narednoj godini biti „biljeg“ ostali Oklečani, postrojeni u krug oko stabla pevaju:“…daj nam Bože lepog zdravlja, lepog roda i poroda“…

Nakon toga, više od jednog veka, Oklečani nastaviše sa svojim običajima. Tek posle završetka Drugog svetskog rata nove, komunističke vlasti donesoše uredbu kojom zabraniše litije i slične verske običaje. Deo Oklečana ne htede da prihvati zabranu i sa litijama nastaviše i 1946. godine. Ubrzo su locirani i pohapšeni glavni organizatori litija: Petar Lukić, Živojin Lukić, Slavko Đokić i Jovan Simeunović i osuđeni na zatvorske kazne. Kao zatvorenici, umesto da osveštavaju mlade voćke sadili su orahe pored Drinskog puta kroz Bačevce i Okletac.

Sledeća stanica „krstonoša“su Crkvine, mesto gde se po predanju u srednjem veku nalazila se crkva.

Sledeća stanica „krstonoša“su Crkvine, mesto gde se po predanju u srednjem veku nalazila se crkva.

Tek u zadnjoj deceniji prošlog veka, kada su stege oko verskih sloboda građana malo popustile, potomci Oklečana koji su sadili mlade orahe; Grozdomir Ranković, Slavoljub Kojić, Petar Lukić i Aleksa Krstić obnoviše ovu manifastaciju. Od tada, na Spasovdan svake godine, u ranim jutarnjim satima okupljaju se kod Okletačke crkve, uzimaju krstove, barjake i ikone i kreću kroz Okletac da naprave veliki krug: Crkva – Minići – Velike Grobnice – Kolišta – Severnja – Crkvine – Ornica – Đokovići – Polje – Lokva – Okletačka crkva, gde obavljaju verski obred, pa odatle svojim kućama da dočekaju goste i rodbinu iz grada i susednih sela.

Mitar Josipović

Drina info portal

Ova vest je pročitana 311 puta.